Het is algemeen bekend dat Pluto vroeger bij de negen planeten hoorde, maar in 2006 veranderde dat. Sindsdien geldt Pluto volgens wetenschappers niet meer als planeet. Veel mensen vragen zich af hoe die verandering is gekomen en wat Pluto nu precies is. In dit artikel lees je hoe het allemaal zit.
De grote ontdekking van Pluto
In 1930 werd Pluto ontdekt door Clyde Tombaugh, een Amerikaanse astronoom. De vondst sprak tot de verbeelding, omdat men toen dacht dat het net als aarde, Mars en Jupiter een planeet was. Tientallen jaren stond Pluto in schoolboeken bij de planeten van ons zonnestelsel vermeld, samen met de andere acht grote hemellichamen. Lange tijd leek het dus gewoon een extra en verre planeet.
De echte definitie van een planeet
Pas in 2006 stelden wetenschappers van de Internationale Astronomische Unie een vaste, algemene regel op over wat een planeet nou precies is. Volgens deze omschrijving moet een planeet drie dingen doen:
- om de zon draaien
- zichzelf rond maken dankzij zijn eigen zwaartekracht
- zijn eigen baan vrijhouden van andere grote stukken ijs, stof of steen
Met name het derde punt maakte in het geval van Pluto het verschil. Pluto deelt zijn baan met veel ijzige rotsen en andere kleine hemellichamen, vooral in een gebied dat de Kuipergordel heet. Daardoor bleek Pluto niet te voldoen aan het laatste deel van de nieuwe definitie.
Pluto’s plaats in de Kuipergordel
Na onderzoek werd duidelijk dat Pluto slechts een van de vele dwergplaneten is die in de Kuipergordel te vinden zijn. Dit is een brede ring met kleine ijzige objecten buiten de baan van Neptunus. Wetenschappers ontdekten na Pluto nog veel meer objecten met ongeveer dezelfde grootte en eigenschappen. Pluto was dus niet uniek, maar onderdeel van een grote groep. Dat was een reden om hem anders te gaan noemen. Pluto wordt nu gekenmerkt als een dwergplaneet, samen met andere hemellichamen zoals Eris en Haumea. De groep dwergplaneten is een relatief nieuw begrip, waarmee wetenschappers deze objecten overzichtelijk kunnen indelen.
- Eris
- Haumea
Wat maakt een dwergplaneet anders dan een echte planeet?
Er zijn dus duidelijke verschillen tussen een planeet en een dwergplaneet. Planeten ruimen volgens de algemene definitie hun baan helemaal op en laten geen andere grote objecten in hun buurt toe. Dat betekent dat er niks anders zo groot of groter is in de directe omgeving van hun pad om de zon. Dwergplaneten zoals Pluto doen dat niet. Ze delen hun gebied met veel andere kleine en soms grote objecten. Door dit verschil zijn wetenschappers tot de conclusie gekomen dat Pluto geen volwaardige planeet kan zijn, ondanks zijn grote naam en lange historie in boeken en leslokalen.
Het effect op onderwijs en cultuur
De herindeling van Pluto heeft veel invloed gehad op het algemeen bekende beeld van het zonnestelsel. Op scholen werd het aantal planeten aangepast van negen naar acht. Oude rijmpjes en ezelsbruggetjes om de planeten te onthouden moesten opgefrist worden. Ook op internet en in boeken verschijnen sindsdien regelmatig discussies en uitlegfilmpjes over Pluto. De keuze roept bij sommige mensen vraagtekens op, maar onder wetenschappers is de regel duidelijk. Dankzij de algemene regels is de wetenschap het eens geworden over wat wel en niet een planeet genoemd mag worden.
Waarom blijven mensen Pluto als planeet zien?
Veel mensen hebben Pluto jarenlang als planeet geleerd. Daarom blijft hij in het dagelijks leven voor velen toch bijzonder. Er zijn zelfs petities gestart om Pluto weer tot planeet te benoemen. Toch kiezen wetenschappers voor duidelijkheid voor iedereen en voor een eenduidige structuur. Zo blijft het zonnestelsel overzichtelijk en ontstaat er minder verwarring in het onderwijs en bij onderzoek. Dat betekent niet dat Pluto minder boeiend is, want de dwergplaneet heeft zelfs een eigen manenstelsel en nog steeds veel geheimen voor onderzoekers.
Meest gestelde vragen over Pluto als geen planeet
Wanneer is Pluto zijn status als planeet verloren?
Pluto is in 2006 officieel geen planeet meer. Toen werd besloten dat Pluto een dwergplaneet is, omdat hij zijn baan niet schoon heeft geveegd van andere grote objecten.
Wat is de Kuipergordel?
De Kuipergordel is een brede ring aan de rand van ons zonnestelsel. In deze zone komen veel ijzige en rotsachtige objecten voor, waaronder Pluto. Het is een soort schijf van kleine hemellichamen voorbij de baan van Neptunus.
Waarom hebben planeten hun baan opgeruimd en Pluto niet?
Echte planeten zijn zwaar genoeg om andere grote objecten weg te duwen of op te nemen in hun baan. Pluto is daarvoor te licht en deelt daardoor zijn pad om de zon met veel andere objecten.
Zijn er meer dwergplaneten zoals Pluto?
In de Kuipergordel zijn nog veel meer dwergplaneten. Voorbeelden daarvan zijn Eris, Makemake en Haumea. Zij lijken in veel opzichten op Pluto.
Wat maakt Pluto dan toch zo speciaal?
Hoewel Pluto geen planeet meer is, blijft hij vooral bijzonder omdat hij zo lang zo bekend was. Daarnaast heeft Pluto een eigen atmosfeer, vijf manen en is hij een van de grootste objecten in de Kuipergordel.
Geef een reactie